Heermoes - Equisetum arvense L.

Franse benaming:  Prêle des champs.
Engelse benaming: Horsetail.
Duitse benaming:   Ackerschachtelhalm.

Botanische beschrijving: Familie: Equisetaceae.
Heermoes is wintervast en heeft een wortelstelsel dat wel 2 m diep groeit. Paardestaarten hebben geen bloemen en planten zich voort middels sporen. Zo ook Heermoes. In het voorjaar begint de Heermoes haar groei. Eerst groeit in maart-april de (rood)bruine tot strogele sporendrager die ca. 10 - 25 cm hoog wordt. De bruine bladeren zijn aan de uiteinden zwart en groeien op diverse hoogtes in kransen rond de stengel. Later, als de eerste stengel is afgestorven, groeit dan vanaf juni de veel hogere en onvruchtbare groene stengel die we medisch gebruiken als Equiseti Herba. Heermoes onderscheidt zich daarin van andere paardestaarten die op deze stengel een sporendrager hebben. Heermoes moet u nauwkeurig aan de hand van een goede Flora determineren!! Er zijn giftige varianten zoals de Equisetum palustre (Moerasheermoes)..

Gebruikte delen: Het kruid - Equiseti Herba - Zie ook teelt en oogst!

Inhoudsstoffen:
Flavonoïden, Mineralen (Kiezelzuur en Kalium), sporen Alkaloïden (Nicotinen), Phenolen, Saponinen

Geneeskracht:Bloedstelpend, aanvulling mineralen, samentrekkend, urinedrijvend, wondhelend en verbeterde stofwisseling.
Inwendig: Een diuretische werking meestal in combinatie met andere urine-afdrijvende kruiden, nuttig bij bekkencongestie, als adjuvans bij tuberculose, bij articulaire aandoeningen en artheromatose en bij reumatische klachten.
Uitwendig:
Dermatologische problemen, bij slecht helende wonden en bij vette huid.

Bereiding
Thee: 2-4 gram per 150 ml water. 5-10 min koken, na ca. 15 minuten filteren. Meermaals per dag 1 kopje tussen de maaltijden door.
Kompres: 10 gram op 1 liter water als decoct.
Zitbaden t.b.v. bevordering van de huidstofwisseling, doorbloedingstoornissen en exzeem.

Volksgebruik
De naam is afgeleid van het latijnse equus = paard en seta = borstel of haar. Al vroeg werd de urine-afdrijvende en bloedstelpende gebruikt. Dioskurides beschrijft het gebruik bij diepe wonden waarbij de pezen en de zenuwen waren doorgesneden. Thee van Heermoes wordt ook wel gebruikt bij blaas- en nierklachten, jicht, reuma, onderlijfsongemakken en te sterke maandbloedingen. Bij een te kort aan kiezelzuren, brokkelige vingernagels, haren of een ruwe huid. Als gorgelmiddel bij mond- en keelontstekingen en als kompres bij slecht helende wonden.
Ook werd Heermoes wel gebruikt voor het polijsten van hout en metaal alsmede voor het poetsen van tin.

Teelt en oogst
Heermoes komt voor op elke akker en langs bosranden en wordt als lastig ervaren. Ze is overal waar de bodem vochtig en leemachtig is. Het oogsten geschiedt het best in de vroege zomer. Elke plant vormt twee stengeltypen. Het eerste is kort en rossig, bevat geen chlorophyl, komt in het vroege voorjaar boven de grond en bevat een sporenaar. Wanneer deze stengel zijn functie heeft vervuld, verwelkt hij en wordt deze vanaf juni en later, vervangen door een gegroefde, sterk vertakte, veel hogere groene stengel, die in leden is verdeeld. Dit is de 20-30 cm lange steriele stengel die medicinaal kan worden gebruikt. Deze worden in de zon gedroogd of in een droogstof totdat de zijtakjes makkelijk afbreken.

Bij- en/of nevenwerkingen
Het gebruik van Heermoes is veilig. Therapeutische dosissen moet men echter niet overschrijden (Bv. niet meer dan 2 gr nebulisaat per dag. Inname van voorgeschreven hoge dosissen geschiedt tijdens de maaltijden. Niet diuretisch gebruiken indien verminderde hart- of nierfunctie. Gemiddelde dagelijkse dosis: 6 gram.



Index

Laatst bijgewerkt: 23-7-2003 ©Will Schörgers, Herborist